[Nam Ông mộng lục – 21] Thi phúng trung gián


詩諷忠諫

至正間,交趾陳元旦以陳家宗冑,仕裕王為御史大夫。王不勤政,權臣多不法,元旦數諫,不納。裕王沒,其侄昏德嗣立,時事愈甚。元旦上書,不報,乃乞骸骨而去。有《寄臺中寮友詩》云:「臺端一去便天涯,回首傷心事事違。九陌塵埃人易老,五湖風雨客思歸。儒風不振回無力,國勢如懸去亦非。今古興亡真可鑑,諸公何忍諫書稀」。後內難起,奔從藝王。王即位,拜司徒平章事,居相位,頗多年而卒。其人通曉曆法,甞著《百世通紀書》,上考堯甲辰,下至宋元,日月交蝕,星辰纏度,與古符合,奉道精煉,祈雨有應,自號氷壼子。

折檻圖

Thi phúng trung gián

Khoảng niên hiệu Chí Chính, Trần Nguyên Đán ở Giao Chỉ là tông thất nhà Trần, làm quan cho Dụ vương, chức Ngự sử đại phu. Vua không siêng năng chính sự, quyền thần làm nhiều điều phi pháp, Nguyên Đán luôn can ngăn, không dùng. Dụ vương mất, cháu là Hôn Đức tự lập, thời sự càng tệ. Nguyên Đán dâng thư, không đáp, bèn xin hài cốt mang về. Có gửi cho đồng liêu trong đài thơ rằng :

Đài đoan nhất khứ tiện thiên nhai,
Hồi thủ thương tâm sự sự vi.
Cửu mạch trần ai nhân dị lão,
Ngũ Hồ phong vũ khách tư quy.
Nho phong bất chấn hồi vô lực,
Quốc thế như huyền khứ diệc phi.
Kim cổ hưng vong chân khả giám,
Chư công hà nhẫn gián thư hi.

Sau, dấy nội nạn, chạy theo Nghệ vương. Vua lên ngôi, lấy làm Tư đồ Bình chương sự, ở ngôi tướng nhiều năm rồi mất.

Ông là người thông hiểu lịch pháp, từng soạn sách Bách thế thông kỷ, trên khảo từ năm Giáp Thìn đời Nghiêu, dưới đến Tống – Nguyên ; nhật thực nguyệt thực, triền độ các sao đều phù hợp với sách cổ, phụng đạo tinh luyện, cầu mưa có ứng nghiệm. Tự hiệu là Băng Hồ Tử.

【Lê Trừng. Nam Ông mộng lục

Sơn Nam Tử bình : Từ thời Tần đã đặt ra chức Ngự sử là để dung dưỡng người cương trực giám sát hành vi từ vua đến quan, hễ thấy chỗ nào không phải thì kêu to để kẻ thừa nhiệm biết mà sửa. Nhưng khi người ấy phải thở dài mà chắp tay bỏ đi, thì việc chính trị còn vững được chăng ?

Advertisements
Categories: ♥♥ Văn chương chí | Nhãn: | Bạn nghĩ gì về bài viết này?

Điều hướng bài viết

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

Tạo một website miễn phí hoặc 1 blog với WordPress.com.

%d bloggers like this: