Thêm một biểu hiện không tôn trọng quá khứ


Đọc “Phan Bội Châu toàn tập”, tôi rất tán thành sự công phu của soạn giả kiêm dịch giả Chương Thâu – phi là bậc hiếu học nhiệt tâm, không thể hoàn thành một công trình lớn lao như thế. Bộ sách này có phụ lục nguyên bản Hán văn để độc giả tiện đối chiếu, rất tiếc nhiều chữ viết lộn, ví dụ : /chứng/証 (chứng cứ) → /chinh/怔 (run sợ), /vũ/雨 (mưa) → /lưỡng/兩 (cặp đôi). Cụ Sào Nam viết Hán văn vốn đã lủng củng nửa Hán cổ nửa Bạch thoại, lại thêm cái nạn biên tập ẩu hiện nay, thật là phiền độc giả quá. Lại thêm một điều, dịch giả thường dịch thoát, tức là không sát từng câu chữ trong nguyên bản.

Chẳng hạn, trích “Thư kính-trình Việt-trấn Tổng-binh Lưu Uyên-đình Quân-môn Vĩnh-Phúc – Xin được giới-thiệu với nhân-sĩ thành Quảng-đông” (上南澳鎮總兵劉淵亭軍門永福祈為介紹於粵城人士書) : “Ô hô, ngã Hoàng Đế sổ thiên niên dĩ lai chi nhân chủng ư lịch sử thượng chi quan hệ giả thục nhược ngã Trung Quốc chi dữ tệ quốc Việt Nam tai. Ngã Trung Quốc chi dữ tệ quốc Việt Nam kỳ vi thiên niên dĩ lai lịch sử chi phụ tử huynh đệ chi tình nghị, hựu thục nhược ngã Trung Quốc quý tỉnh Quảng Đông chi dữ tệ quốc tai. Thiên hồ thiên hồ. Hải tang trầm lục, phụ bất năng hữu kỳ tử, huynh bất năng hữu kỳ đệ” (嗚呼我皇帝數千年以來之人種於歷史上之關係者孰若我中國之與敝國越南哉我中國之與敝國越南其為千年以來歷史之父子兄弟之情誼又孰若我中國貴省廣東之與敝國哉天乎天乎海桑沉陸父不能有其子兄不能有其弟).

980807_1143646202325997_8094444953530830621_o

Chương Thâu dịch như sau : “Than ôi ! Mối quan hệ lịch sử về dòng giống từ Hoàng Đế mấy nghìn năm đến nay thì không có nước nào bằng Trung Quốc và Việt Nam. Mối tình thâm hậu như anh em trải nghìn năm giữa Trung Quốc và Việt Nam thì không gì bằng mối tình giữa quý tỉnh Quảng Đông Trung Quốc với nước Việt Nam nhỏ bé chúng tôi. Trời hỡi ôi ! Trời hỡi ôi ! Chìm nổi bãi bể nương dâu, cha không thể gặp lại con, anh không thể gặp lại em”.

Bản dịch này có một vấn đề khá thú vị. Cụ Chương Thâu lược bớt tiểu tiết khi dịch sang quốc ngữ, thế nhưng không có những tiểu tiết ấy có thể khiến độc giả hiểu lầm hoặc hiểu không hết đoạn văn trên :

1. Khi nhắc đến mối liên hệ Trung Quốc – Việt Nam, cụ Sào Nam bao giờ cũng viết “Ngã Trung Quốc” và “tệ quốc Việt Nam”, nghĩa là “Trung Quốc ta” và “tệ quốc Việt Nam”. Tự xưng nước mình là tệ quốc chỉ là cách nói khiêm, không nên xem là tự ti. Thế nhưng, cụ Sào Nam nói “Trung Quốc ta” tựa hồ đang tỏ mối đồng cảm với tướng quân Lưu Vĩnh Phúc, nhắc lại rằng Trung Quốc và Việt Nam là hai nước đồng văn, chung một cội nguồn văn hóa. Chương Thâu không dịch “ngã”, cũng không dịch “tệ quốc”.

2. “Ngã Trung Quốc chi dữ tệ quốc Việt Nam kỳ vi thiên niên” nghĩa là “Tình nghị cha con, anh em trải nghìn năm giữa Trung Quốc ta với tệ quốc Việt Nam”. Rõ ràng cụ Sào Nam nói, mối liên hệ Trung Quốc – Việt Nam có thể sánh với tình cảm của cha con và anh em. Thế mà Chương Thâu dịch thành “Mối tình thâm hậu như anh em”, lược bỏ “cha con”. Dịch như vậy đã không thể chấp nhận được (với tư cách nghiên cứu gia), lại tiếc rằng khiến cho độc giả dễ hiểu lầm câu sau “Phụ bất năng hữu kỳ tử” khi Chương Thâu dịch thành “Cha không thể gặp lại con, anh không thể gặp lại em”. Vì đoạn trên không dịch “cha con”, độc giả đi đến đoạn này chỉ hiểu mang máng rằng nước Việt gặp buổi loạn lạc, gia đình ly tán, cha con anh em không thể gặp được nhau ; vô hình trung cả bài văn tối nghĩa hẳn. Cứ theo ngữ cảnh trong nguyên văn, phải hiểu cha không thể gặp lại con, anh không thể gặp lại em là đang nói về Trung Quốc (cha – anh) và Việt Nam (con – em).

【Trách-am Nguyễn-thụy-Đan】

Advertisements
Categories: ♥♥ Văn chương chí | Nhãn: | Bạn nghĩ gì về bài viết này?

Điều hướng bài viết

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

Tạo một website miễn phí hoặc 1 blog với WordPress.com.

%d bloggers like this: