Hôn Đức công – con cái nhà ai ?


Nam Ông mộng lục (南翁夢錄), đây là sách Hồ Nguyên Trừng viết khi làm quan ở Trung Châu : “Lại hỏi – Lấy tên là mộng, ý nghĩa ở đâu ? Trả lời – Nhân vật trong này, trước rất phồn hoa, đời thay việc đổi, dấu xưa không còn, còn mỗi một người biết truyện mà thôi, không phải mộng là gì ?”. Nói chung là ghi chép vụn vặt về truyện đời Trần, đá tí truyện đời Lý.

Đáng chú ý nhứt là truyện Hôn Đức công Nhật Lễ. Mạnh Nguyên không hề nói Nhật Lễ là con của người họ Dương (Mộng lục ra đời năm 1442, trong khi Toàn thư bắt đầu được soạn năm 1479 và là cổ thư duy nhứt nói Nhật Lễ vốn họ Dương), chỉ bảo là “nghe đồn” bà mẹ tư thông có con nên Nhật Lễ bị khinh rẻ, tính tình cũng nhác học, “hiếu du hiệp” (恭肅子少不學,好遊俠,人言妾母私通外人楊氏所生,故為宗族素所輕賤). Nghe giống mấy công tử bạc tỉ bây giờ hông ?

Rồi khi “những người tông thất bướng bỉnh cùng nhau làm loạn” dẫn đến việc trừ khử “người họ Trần có danh vọng” (期年,宗族無狀者,相與作亂…又潛謀盡去陳氏之有名目者,乃殺太宰於家), Cung Định vương (tức Nghệ Tông sau này) chạy vào Thanh Hoa (vừng, lại nó) hưng binh. Sau khi phế được Nhật Lễ và đăng cơ, Nghệ Tông vẫn tự nhận mình “lỗi đạo hiếu trung”, “có tội với chúa thượng” (某得罪於主…主上何至如此,臣之不幸,豈意有今日也…有乖忠孝,慙懼在懷). Kết luận, có vẻ chiêu bài “không phải con vua” được dùng hơi bị nhiều. Nhìn lại thì đây cũng chỉ là việc Dụ Tông mất không có con, đưa cháu trai trưởng lên ngôi, mà thậm chí có thể truy về tận thời… Minh Tông.

孝經圖1 (馬和之)

Theo ghi chép của Mạnh Nguyên, Cung Túc vương mới thực là con trưởng, vì mẹ sinh là Hiến Từ hoàng hậu – ái nữ của Huệ Vũ vương Quốc Chẩn. Mà ai cũng biết, Minh Tông không ưa cả vợ lẫn cha vợ, cũng chính ông bỏ cái lệ nội hôn, đưa Hiến Tông là con của quý phi họ Lê lên ngôi. Nhưng Hiến Tông mất sớm, Minh Tông mới chọn con thứ của bà Hiến Từ là Hạo (bấy giờ mới 6 tuổi, chưa được phong vương) lên ngôi – tức là Dụ Tông, chớ không truyền cho Cung Túc. Khi Dụ Tông mất, cũng “nghe đồn” Nghệ Tông hiền đức lắm, nhưng bầy tôi lại bàn “chả lẽ anh kế ngôi em”, thôi thì lấy cháu lên ngôi (左相甚賢,然兄無嗣弟之義。乃以國母令,召立恭肅子忘名為王), tức Nhật Lễ – con của Cung Túc. Thế là người trong nhà xông vào oánh nhao !

Mà nguyên do khởi phát từ “chị gái Dụ Tông” Thiên Ninh nè, Cung Tĩnh con Minh Tông nè ; nghĩa là toàn những người có họ ngoại chớ hông phải họ Trần. Có thể Nghệ Tông vô can, nhưng không trúng đầu cũng trúng chân nên phải hạ thủ trước. Cho nên là cho nên, mới phải nhất quyết bẩu Nhật Lễ họ Dương ; cho nên là cho nên, Nghệ Tông vừa lên ngôi, tông thất nhà Trần biệt tăm tích hết, Chiêm Thành tung tăng lượn. Là do Nghệ hoàng cai trị nhu nhược quá, hay thực là “danh bất chánh ngôn bất thuận” ? Cho nên, mấy cái đoạn “đổi về họ Dương” của Nhật Lễ mà sử sách nói… anh đâu có dại.

Trường An

Advertisements
Categories: ❀❀ Nhân vật chí | Nhãn: , | Bạn nghĩ gì về bài viết này?

Điều hướng bài viết

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

Blog tại WordPress.com.

%d bloggers like this: