Tết trung thu thời Lý


Tấm bia chữ Hán của tháp Sùng Thiện Diên Linh (大越國李家第四帝崇善延靈塔碑) ở chùa Đọi (Hà Nam) lập năm 1121, cách nay ngót 9 thế kỷ, đã mô tả tết trung thu thời đó được Hoàng đế Lý Nhân Tông tổ chức thật là tưng bừng với những màn biểu diễn đặc sắc, nhộn nhịp tại kinh thành Thăng Long. Văn bia dành một đoạn dài viết (dịch) :

仇英《清明上河圖》上的金明池

Trung thu cảnh đẹp, muôn việc rảnh rang. Với lòng hiếu thành mở ra mà dọn cỗ bàn, cùng lễ lạt bày lên mà cúng dâng hoàng khảo.

Lúc mặt trời ba tầm sào buổi sáng, liền tưng bừng mà khởi động xe vua. Thắng ngựa báu ra ngoài điện tía, lên xe châu ruổi dọc đường vàng. Quạt lông trĩ buộc ở hai bên, dây nạm bạc néo từ bốn phía. Trời biếc lọng vàng, cờ màu nắng tuệ. Tinh tú dong bờ liễu, Bắc Đẩu chuyển đường hoa. Xuôi Trường Lô dòng xanh, ngự Linh Quang điện báu. Nghìn thuyền đi chớp giật giữa dòng, muôn trống dội sấm vang dậy nước. Dưới hiên ngọc thết quan xa về hội, trong thềm son tấu chương biểu sứ tiên.

Dập dờn lòng sóng, thả rùa vàng đội ba ngọn núi, thung dung mặt nước, phô giáp vằn lộ bốn cột chân. Hướng mắt rùa nhìn bờ, há miệng ngao phun bến ; ngước trông ấy mặt rồng, nghiêng đầu kìa trời thẳm ; ngó vách đá cheo leo, tấu nhạc thiều réo rắt ; đôi cánh cửa động lặng mở, các vị thần tiên hiện ra. Ấy là dáng phong tư thượng giới, há đâu vẻ kiều diễm trần ai. Uốn tay thon hiến khúc Hồi phong, díu mày biếc ca lời thịnh trị. Chim quý họp bầy, thảy đua dáng lượn bay ; hươu lành thành đội, tự sắp hàng vờn nhảy.

Cho đến khi bóng ác về Tây, kiệu xe sắp lại. Đến giữa đường bằng phẳng, ở ngoài cõi Quảng Thiên. Dõi đài cao mà về bờ đất, xoay lưng rùa để đội ba non ; đến trước mâm son mà cất cái đầu, đem thân tình mà lê đuôi ngắn. Chim xuyên mây mà ríu rít, hổ xuống núi mà oai phong. Trổ tài dũng mãnh, thú nhỏ xé nhai. Hội ngự lâm đệ tử, cầm lọng trĩ cán son ; hô vang mà tiến đến trước vua, quây bãi rộng làm trường săn bắn ; cung giương chân chạy, kiếm tuốt ngựa dong ; thoăn thoắt người khoe dũng, thoăn thoắt kẻ tranh hùng.

Mến lân bang nên bồng trẻ dắt già ; gọi quan xa mà băng sông vượt núi ; căng mắt ánh trời, thỏa lòng mong gặp. Nơi nơi đều trang hoàng gấm vóc, năm năm cùng hòa mục ba ngày. Đưa người đời lên chốn hồ thiên, đặt muôn dân vào miền lạc quốc. Đó là bệ hạ rộng trông mà sáng chế rùa vàng vậy !

大越國李家第四帝崇善延靈塔碑74-04-05

Với thể văn biền ngẫu trùng điệp và rộn rã, đoạn văn bia như một bài phú trác tuyệt tả quang cảnh trung thu chốn kinh kỳ do nhà vua tổ chức.

Nguyễn Hùng Vĩ

Advertisements
Categories: ❀❀ Ngữ ngôn chí | Nhãn: , | Bạn nghĩ gì về bài viết này?

Điều hướng bài viết

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

Blog tại WordPress.com.

%d bloggers like this: