Tục bắt rể thời Tống


Thanh niên khi thành hôn, con trai đến ở nhà con gái, sau sinh con cái cũng lấy họ mẹ, tục gọi là chiêu chuế hôn (招赘婚 ; bắt rể). Hình thức hôn nhân này đã có từ thời cổ, đến thời Tống còn thịnh hành. Trong Chu Tử gia lễ (朱子家礼) thấy ghi rằng : “Dĩ nữ chiêu tế viết nhập chuế, tục viết nhập xá” (以女招婿曰「入赘」,俗曰「入舍」 ; Nhà gái bắt rể gọi là nhập chuế, tục gọi nhập xá).

the-classic-of-filial-piety-4

Nhìn chung, con trai ở rể đa phần do nhà nghèo, anh em đông, không đủ tiền cưới vợ ; nhà gái bắt rể đa phần do nhà sinh toàn con gái hoặc độc nhất con gái, để nhà cửa có người thì nên bắt rể. Vì thế, thời Tống gọi tục bắt rể là bổ đại (补代). Y Giác Liêu tạp ký (漪觉寮杂记) chép rằng : “Thế hiệu chuế tế vi bố đại, đa bất hiểu kỳ nghĩa, như nhập bố đại, khí bất đắc xuất. Khoảnh phụ chu nhập Chiết, hữu nhất đồng chu giả, hiệu Lý Bố Đại. Cao nhân vấn kỳ đồ vân : Như hà nhập xá tế vị chi bố đại. Chúng vô ngữ. Hốt nhất nhân viết : Vị chi bổ đại, nhân gia hữu nữ vô tử, khủng thế đại tùng thử tuyệt, bất khẳng giá xuất, chiêu tế dĩ bổ kì đại nhĩ. Thử ngôn tuyệt hữu lý” (世号赘婿为「布袋,多不晓其义,如入布袋,气不得出。 顷附舟入浙,有一同舟者,号李布袋。篙人问其徒云:“如何入舍婿谓之「布袋,众无语”。忽一人曰:“谓之「补代,人家有女无子,恐世代从此绝,不肯嫁出,招婿以补其代尔”。此言绝有理 ; Người đời gọi bắt rể là bố đại [bao vải], đa số đều không hiểu ý nghĩa của nó, cho rằng giống như chui vào bao bố, khí không thoát ra được. Sau đáp thuyền đến Chiết Giang, có người đi cùng thuyền tên là Lý Bố Đại. Người chèo thuyền hỏi đám học trò của ông ta : Tại sao gọi người ở rể là bố đại. Họ không trả lời được. Bỗng có một người nói rằng : Gọi là bổ đại, vì nhà gái chỉ có con gái không có con trai, sợ từ đó tuyệt tự, nên không chịu gả con gái đi, bắt rể để bổ sung vào nối đời. Lời ấy quả có lý).

Cũng thời Tống, tục bắt rể tương đối phổ biến, ở một số nơi còn rất thịnh hành, ngoài những nhà không có con trai phải bắt rể để làm người thừa kế ra, lại do hôn nhân thời Tống chú trọng tiền tài, thông qua hôn nhân bắt rể mà có được tiền tài. Như vào ngày 21 tháng 9 niên hiệu Thuần Hóa thứ nhất (990), Sùng Nghi phó sứ Quách Tải (郭载, ? – ?) nói rằng : “Ngày trước đi sứ đến Kiếm Nam, thấy nhiều phú gia bắt rể, xem như con mình sinh ra. Khi phú ông qua đời thì gia tài liền bị phân chia. Dân nghèo đa phần bỏ cha mẹ mình để đi ở rể, làm tổn hại đến phong tục, lại thêm tranh tụng. Mong được cấm chỉ[*]. Ngoài ra, trong Tống sử (宋史), quyển 437, mục Lưu Thanh Chi truyện (刘清之传), cũng có ghi : “Ngạc tục kế lợi nhi thượng quỷ, gia bần tử tráng tắc xuất chuế” (鄂俗计利而尚鬼,家贫子壮则出赘 ; Tục vùng Ngạc tính đến cái lợi mà chuộng việc quỷ thần, nhà nghèo con trai lớn lên đi ở rể). Rõ ràng, vùng Xuyên Ngạc (川鄂) rất thịnh hành tục bắt rể, chủ yếu vì tài sản, đồng thời cũng biểu hiện việc hôn nhân chú trọng tiền của vào thời Tống. Đối với vấn đề này, triều đình đã ra lệnh cấm chỉ việc “Phụ mẫu tại, tử xuất chuế” (父母在,子出赘 ; Cha mẹ còn sống, con đi ở rể). Từ đó có thể thấy, tục này thực sự thịnh hành ở một số nơi.

the-classic-of-filial-piety-5

Một cách bắt rể khác ở thời Tống, đó là quả phụ tái hôn nhưng không xuất giá mà đưa rể về nhà. Chàng rể này gọi là tiếp cước tế (接脚婿) hoặc tiếp cước phu (接脚夫). Phàm quả phụ bắt tiếp cước tế, nhìn chung là nhà tương đối khá giả, có tài sản nhất định mà con cái lại còn nhỏ, cần phải có người đàn ông cáng đáng nhà cửa.

Chú :

[*] Tống hội yếu tập cảo, Hình pháp, nhị tứ (宋會要輯稿·刑法·二五). Tục tư trị thông giám trường biên (續資治通鑑長編), quyển 31, Thuần Hóa nguyên niên cửu nguyệt Mậu Dần điều kỷ sự (淳化元年九月戊寅條紀事).

Tài liệu :

Trung Quốc phong tục thông sử (中國風俗通史), Tống đại quyển (宋代卷), Chiêu chuế hôn (招贅婚). Từ Cát Quân (徐吉軍), Phương Kiến Tân (方建新), Phương Kiện (方健), Lữ Phụng Đường (呂鳳棠), Thượng Hải văn nghệ xuất bản xã, 2001.

Huỳnh Chương Hưng
Quy Nhơn, 31.05.2013

Advertisements
Categories: ❀ VĂN SỬ | Nhãn: , | Bạn nghĩ gì về bài viết này?

Điều hướng bài viết

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

Tạo một website miễn phí hoặc 1 blog với WordPress.com.

%d bloggers like this: