Mấy câu hỏi về ballet


Nguyễn Văn Hiệu : Trong đống ảnh cậu vừa đăng về Nhà hát Lớn ấy, có độc một vở opera xuất hiện – vở Turandot. 😛

Kình Văn : Nó là tiểu kịch thôi. 🙂

Nguyễn Văn Hiệu : Trích đoạn opera thì đúng hơn.

Kình Văn : Công nhận sân khấu tráng lệ thật.

Nguyễn Văn Hiệu : À không, đúng là tiểu kịch thật. Không phải vở opera Turandot của Giacomo Puccini, mà là vở thoại kịch Turandot.

Kình Văn : “Dessin du décor du 1er acte de la Princesse Turandot de Carlo Gozzi, mise en scène Claude Bourrin, Hanoi, avril 1926”.

Nguyễn Văn Hiệu : Đúng rồi, đây chính xác là vở thoại kịch, kèm theo một số màn vũ đạo ballet nhỏ. Hình thức này vốn cực kỳ phổ biến hồi thế kỷ XIX ở Âu châu, mÀ nhìn chung hồi đó cứ cái quái gì lên sân khấu cũng có thể đi kèm ballet.

Ballet tonkinoise

Kình Văn : Thời gian đó bắt đầu phổ biến đĩa hát rồi, nên sân khấu thoái trào. Nhưng không ngờ về sau Đức Quốc Xã phục hưng nó, dù với mục đích chính trị. Nói không ngoa thì, nếu không chịu cạnh tranh với các loại hình ca xướng khác thì nhạc cổ điển sẽ 1 là suy thoái như ca trù, 2 là nếu có tồn tại thì cũng rất đắt đỏ và không phải ai cũng nghe hiểu được, À, tớ nhớ hồi trước coi phim Lenin năm 1918 (Ленин в 1918 году), có cảnh đám công nông binh coi ballet Hồ thiên nga. 🙂

Nguyễn Văn Hiệu : Ngơ ngác chả hiểu gì.

Kình Văn : Tức là, đầu thế kỷ XX đã có sự bình dân hóa nhạc cổ điển.

Nguyễn Văn Hiệu : À vụ này tớ có biết, nó nằm trong chính sách bình dân hóa các sáng tác nghệ thuật nhằm hướng tới quần chúng lao động, rất phổ biến trong khối các nước xã hội chủ nghĩa.

Kình Văn : Đây này : Die Meistersinger von Nürnberg. Cậu sẽ thấy có cả những người lính bị mù, gãy chân tay…

Nguyễn Văn Hiệu : Thấy rồi ! Cậu biết Cuba tới giờ vẫn duy trì một số đặc điểm của kinh tế bao cấp không ?

Kình Văn : Ờ biết, tỉ như câu truyện 4 cái ghế. 😀

Nguyễn Văn Hiệu : Nền nghệ thuật Cổ Điển của Cuba chính như bảo tàng sống nếu cậu muốn hiểu thời khối xã hội chủ nghĩa còn tồn tại thì âm nhạc Cổ Điển trông như thế nào. Thế này nhé, hiện nay ở Cuba việc đào tạo ballet và giá vé xem ballet cũng như các loại hình âm nhạc Cổ Điển khác đều cực rẻ. Các nghệ sĩ được bao cấp đào tạo miễn phí từ mẫu giáo.

Kình Văn : Trước giờ tớ chỉ biết âm nhạc Cuba qua guitar, tức là một hình thức giải trí suồng sã và giàu tính tương tác.

Nguyễn Văn Hiệu : Đợi chút tớ cho cậu chút thông tin về ballet Cuba, cậu sẽ ngạc nhiên đó. Đây rồi, tìm thấy sách rồi. Từ khi còn ở chiến khu Fidel đã từng được huyền thoại ballet Alicia Alonso viết thư ngỏ ý rằng, nếu sau này cách mạng Cuba có thắng lợi thì chính quyền mới hãy chịu khó đầu tư cho ballet và âm nhạc Cổ Điển hơn.

Kình Văn : Alicia Alonso

Alicia Alonso in Giselle

Nguyễn Văn Hiệu : Đúng rồi, bà ấy đó. Huyền thoại ballet sánh ngang với các vũ công hàng đầu của thế kỷ XX. 😛 Vào thời điểm Fidel chưa giành được chính quyền, ở Cuba chưa có khái niệm ballet. Bản thân Alicia phải học ở nước ngoài, nhưng sau bà ấy đã lập vũ đoàn của mình rồi quay về Cuba với mong muốn xây dựng nền ballet Cổ Điển tại quê nhà. Tuy nhiên, thời thế khi đó chưa tạo điều kiện, Alicia trong thư gửi Fidel từng viết : “Tại sao lại không thể có ballet cho tất cả mọi người tại Cuba”. Năm 1959 khi Fidel nắm quyền, ông ấy đã thực hiện lời hứa dành kinh phí nhiều hơn cho nghệ thuật Cổ Điển.

Kình Văn : Tớ đang coi ảnh ballet Cuba, đúng là phong cách đa dạng hơn Việt Nam nhiều lắm.

Nguyễn Văn Hiệu : Có điểm rất thú vị cậu có biết về Alicia không ? Bà ấy đã cùng vũ đoàn tình nguyện lên chiến khu ngay trong các cánh rừng nhiệt đới để biểu diễn cho lính cách mạng, sau đó bà ấy tới các xí nghiệp, đồn điền mía để biểu diễn cho công nhân. Đương thời người ta coi bà ấy là bị bệnh thần kinh, vì làm như vậy giống cách nói theo kiểu thành ngữ Trung Hoa là “đem bát vàng đựng phân chó”, nhưng Alicia đáp lại rất đơn giản : “Hãy cứ đợi 20 năm nữa”.

Kình Văn : Ak, thảm nào quân Maestra thắng cũng phải.

Nguyễn Văn Hiệu : Năm 1959 chính Fidel đã đến gặp bà tại phòng tập và nói : “Nào, thế bây giờ bà cần gì để bắt đầu…”, Alicia liền đáp cần tiền và nhà hát – “Chúng tôi cần sự hỗ trợ của chính phủ để trả tiền cho các vũ công chuyên nghiệp, những người sẽ dành tất cả thời gian của họ cho ballet mà không cần phải làm thêm công việc khác để nuôi gia đình”. Fidel trả lời “Bà có nó rồi” và ông đã thực hiện ngay sau đó. Toàn bộ kinh phí hoạt động cho vũ đoàn và trung tâm đào tạo của Alicia được chính quyền đài thọ từ A đến Z, vũ đoàn của Alicia sau này cũng trở thành Đoàn Ballet Quốc gia và tồn tại tới tận hôm nay. Hiện nay giá vé xem ballet tại Cuba cực kỳ rẻ, thậm chí nghệ thuật ballet Cuba đã tạo ra cả một nhánh với phong cách riêng của mình. Nét đặc trưng của phong cách ballet Cuba là mạnh mẽ, khỏe khoắn mà vẫn giữ được các kỹ thuật cổ điển. Cậu cứ thử google “ballet cuba” rồi xem các màn trình diễn sẽ hiểu. Tớ chưa bàn Fidel tốt xấu độc tài hay không, cái đó là truyện sau này, nhưng chỉ riêng với âm nhạc Cổ Điển Cuba thì Fidel thực sự là vị cứu tinh. Mà cậu cứ xem thử, danh sách các vũ đoàn nổi tiếng nhất hiện nay như San Francisco Ballet, New York City Ballet, Ballet hoàng gia và quốc gia Anh kiểu gì cũng có vũ công người Cuba, mà lại giữ vai trò chính. Cuba cũng là một trong các nơi đào tạo vũ công ballet trẻ lớn của thế giới nhạc Cổ Điển. Ôi mẹ ơi, tớ huyên thuyên xa lắc xa lơ rồi !

Kình Văn : Thực ra thì cậu nói không sai đâu, thậm chí chưa đủ. Sự vươn dậy của anh em nhà Fidel xét cho cùng là điều tốt, nó chỉ không tốt khi kéo dài lâu quá thôi. Nhưng đó là chính trị, còn với văn hóa thì họ đã làm Cuba từ chỗ không có gì thành một cường quốc. Tớ thích thú điển tích Nero cũng vì vậy. Một ông hoàng bị gán cho nhiều biệt danh xấu như kẻ thù của Cơ Đốc Hữu, gã khùng, tên đồ tể của Roma, nhưng lại là người đưa văn hóa La Mã lên tới đỉnh cao. Chậc, có lẽ đó là lời giải thích tạm-hợp-lý cho câu hỏi : Vì sao âm nhạc, phim ảnh ở các nước có nền chính trị hắc ám lại thường hấp dẫn kỳ lạ.

Alicia Alonso y Fidel Castro

Advertisements
Categories: ♥♥ Âm nhạc chí | Bạn nghĩ gì về bài viết này?

Điều hướng bài viết

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

Tạo một website miễn phí hoặc 1 blog với WordPress.com.

%d bloggers like this: