Vấn đề ngân bạc và phiên dịch trong ngoại thương An Nam


Mình có 2 vấn đề thắc mắc về giai đoạn Đại Việt tiếp xúc với ngoại quốc :

1. Khi buôn bán thì sẽ thanh toán đồng tiền thế nào với Nhật, Hà Lan, Bồ Đào Nha, Anh, vân vân? Ai quy định tỷ giá chênh lệch tiền tệ (ví dụ khi nhà Nguyễn bồi thường cho Pháp thì tính 1 piastre khoảng 0,7 lạng bạc)? Hồ Quý Ly khi lưu hành tiền giấy thì chưa có hệ thống ngân hàng để đảm bảo nên dân không tin vào đồng tiền đó.

2. Alexandre de Rhodes tự học tiếng Việt trong 6 tháng để truyền giáo, ông có thể nói chuyện lưu loát với chúa Trịnh Tráng, tặng cái đồng hồ phương Tây khiến chúa rất hài lòng. Nhưng thực sự không phải ai cũng giỏi ngoại ngữ như de Rhodes. Vậy nghề phiên dịch và các lớp dạy ngoại ngữ xuất hiện chưa do Kẻ Chợ, Phố Hiến, Hội An nườm nượp khách nước ngoài? Cung đình Đại Việt có bộ phận chuyên học ngoại ngữ để phiên dịch không? Vì khi chúa Nguyễn Ánh sinh hoạt ở Siam cũng được vua Rama cử một phiên dịch viên tên Phra Ratchamontri theo giúp.

jaya1

► Tỉ giá do triều đình quy định, nên nhiều khi nó khá bất công, thành ra có thể hàng-đổi-hàng : Lụa thô, tơ sống… Và, có một lớp người sống bằng nghề trung gian – phiên dịch là Nhật, Hoa hay Việt do các Công giáo sĩ đào tạo. Ví dụ, theo thương nhân Pierre Poivre, tỉ giá 1 nén bạc trên thị trường là 1 nén ăn 16 quan tiền đồng, nhưng chúa Nguyễn khi trả lương cho lính thì quy định 1 nén ăn 20 quan, còn khi thu bạc về kho thì chúa lại định 1 nén ăn 12-15 quan. Trong hồi ký của Pierre Poivre có nhắc đến Miguel Ruong/Cương là một thanh niên Công giáo từng sang Ấn Độ thuộc Pháp để học tiếng Bồ, sống hai năm ở Pondichery. Cương khéo tay, có nghề vẽ nên khi hồi hương được Hiểu quốc công Nguyễn Phước Khoát trọng dụng. Chính tay này đã đòi tiền công thông ngôn khoảng trăm quan, đúng lúc Poivre đang bực bội vì bị nhà chúa và đại thần Trương Phước Loan đối xử tệ nên ông ta bắt Cương nhốt xuống tàu.

Nguyễn Văn Hiệu : Trước khi tiền xuất hiện thì hình thức thanh toán ngoại thương hay thấy nhất là dùng khối lượng hiện kim (vàng bạc) đổi hàng. Lưu ý ở đây là tính bằng khối lượng hiện kim chứ không phải giá trị của một loại tiền trung gian tượng trưng, chẳng hạn như mua một cân tiêu thì có giá 1 gram vàng hoặc bạc. Người mua sẽ đem đến khối lượng hiện kim cần thiết. và nó có thể ở dưới dạng vàng bạc thô, hay các đồng vàng bạc đã được đúc. Nhưng cũng có trường hợp việc mua bán phải chấp nhận thanh toán bằng loại tiền tệ bản địa, lúc này các thương nhân ngoại quốc thường chịu thiệt. Còn Việc phiên dịch và học các thứ tiếng nước ngoài, trong mọi triều đại ở ở Á Đông đều có các cơ quan chuyên trách. Trung Quốc thời Minh – Thanh cơ quan này gọi là “Tứ dịch quán ” trực thuộc bộ Lễ. Tứ dịch quán chuyên đảm trách việc đào tạo phiên dịch viên các thứ tiếng và viết từ điển. Tứ dịch quán nhà Minh từng viết cả “An Nam dịch ngữ” tức là từ điển tiếng Việt. Ở thời Lê Sơ về trước thì không thấy nhắc tới, nhưng Lê Trung Hưng thì trong “Lê triều hội điển” từng nói qua về Tứ dịch quán (cục) thuộc Lễ phiên của chính quyền họ Trịnh. Thời Nguyễn, trong “Khâm Định Đại Nam hội điển sự lệ” có ghi nhận Lễ bộ có trách nhiệm tổ chức các nhóm phiên dịch cho triều đình theo hình thức Ký – Đề – Tượng – Dịch. Ký: là thông ngôn ngôn ngữ phương Đông. Đề: phương Tây. Tượng: phía Nam. Dịch: phía Bắc. “Đại Nam thực lục” cũng từng ghi lại việc năm Ất Mùi (1835) niên hiệu Minh Mạng thứ 16 và năm Bính Thân (1836), niên hiệu Minh Mạng thứ 17. Triều đình nhà Nguyễn đã hạ lệnh tuyển thêm Nho sinh, Ấm sinh để học ngôn ngữ phương Tây, sau đó quy định lệ thưởng phạt, khảo sát. Đó là việc thông ngôn ở triều đình, còn xuống dưới dân gian thì luôn luôn có những người tự phát học ngoại ngữ, vì vậy muốn tìm không phải là không có.

Advertisements
Categories: ❀ VĂN SỬ | Nhãn: | Bạn nghĩ gì về bài viết này?

Điều hướng bài viết

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

Tạo một website miễn phí hoặc 1 blog với WordPress.com.

%d bloggers like this: