Ông Phạm Tùng Niên


Mình xin có chút thắc mắc thế này, sáng nay học môn Cơ sở Văn hóa Việt Nam trên lớp, thầy giáo mình có nhắc tới việc Phạm Đình Hổ là nhà văn hóa lớn của nước ta thế kỷ XVIII, nhưng ông cũng có rất nhiều điều tiếng xấu đương thời, đặc biệt là khi làm quan nhà Nguyễn. Nhưng mình chỉ thấy các tài liệu nói Phạm Đình Hổ là nhà nho mẫu mực chứ không thấy thông tin về điều tiếng xấu gì của ông. Vậy mình hỏi xem điều này có thực hay không, và nếu là thực thì cho mình xin chút thông tin được chứ ?

Quốc Anh : Thầy bạn nói vừa đúng vừa không. Cơ mà trước nhất mình muốn hỏi, bạn nói rằng cụ Tùng Niên theo như bạn biết là nhà nho mẫu mực, thế thì tiêu chuẩn hoặc biểu hiện nào là mẫu mực của một nhà nho (ít nhất là theo bạn). Cũng nên trình bày cái đó ra để định hướng vấn đề. 😊

► Khiếp, sao bác lần nào cũng phải vặn vẹo hắc xì dầu thế ! 😂

Không phải mình cố ý làm khó bạn, cái này người ta nói là tư duy biện chứng, nó cần trong mọi vấn đề và liên quan tới cái bạn hỏi. Nếu chính bạn không hiểu và trình bày nổi điều mình phát ngôn thì người khác cũng không thể trả lời rõ cho bạn được, và có đáp thì e là bạn có thể cũng không hiểu.

► À thì chỉ nghĩ đơn giản là mẫu mực ở đây nghĩa là em thấy Phạm Đình Hổ không có tai tiếng gì (ít nhất như em biết), chăm chỉ học tập, miệt mài nghiên cứu, có hiếu với cha mẹ. Đây chỉ là nhận thức đơn giản có phần dốt của em, mong bác lượng thứ cho, em không có ý gì cả. 😂😂😂😂😂😂 Bác xá cho em nếu em trót nói ngu 😢😢😢😢

Quốc Anh : Ô hay, làm gì mà nghiêm trọng thế ? 😅 relax, relax 😄

Nay mình trả lời bạn Trần Văn Nghĩa.

Thầy giáo bạn có nhắc việc Phạm Đình Hổ, là nhà văn hóa lớn của An Nam thế kỷ XVIII, nhưng đương thời cũng có tiếng xấu, thậm chí nghiêm trọng, khác hẳn với hình ảnh ta thường được biết về cụ. Thế mình mới đáp là thầy bạn nói vừa đúng vừa không.

1. Đúng ở chỗ, con người sống ở trên đời không ai hoàn hảo, ai cũng có lúc tốt lúc xấu, tiếng tăm người ta để lại ở đời theo đó cũng có tiếng tốt tiếng xấu, nhà nho và cả bậc đại nho cũng không ngoại lệ. Đúng nữa là vì các tài liệu lịch sử có nhắc tới tiếng xấu của Phạm Đình Hổ thực.

2. Còn nói cũng có chỗ không đúng, là vì các tài liệu chưa bảo đảm được độ xác thực. Tiếng xấu của Phạm Đình Hổ được ghi lại ở hai tài liệu Quốc sử di biên (國史遺編) và Đại Nam thực lục (大南寔錄). Quốc sử di biên ghi được khá nhiều thông tin, nhưng “di biên” đúng như cái tên, vốn là thể loại nhằm sưu tầm các việc mang tính đồn đãi ; vì thế, chưa thể coi các điều trong đó là hoàn toàn đáng tin, chỉ có thể tạm coi là sự tham khảo. Đại Nam thực lục thì ghi được một việc có liên đới Phạm Đình Hổ ; nhưng xét ra, Thực lục thuộc thể loại chính sử và sẵn có uy tín của triều Nguyễn, điều trong đó đáng tin hơn hẳn và nhiều khả năng thực.

Cụ Phạm phải đường khoa hoạn khó khăn, đỗ không cao, từng thi trượt nhiều bận, nên khi ra làm quan nhà Nguyễn thường bị đồng liêu dè bỉu, phát sinh nhiều mâu thuẫn, đến cả tai vua. Việc ấy nằm trong Đại-nam thực-lục chi Thánh-tổ Nhơn hoàng-đế, đệ nhị kỷ, quyển 105.

◆ Quốc Tử giám Thự tế tửu [1] Phạm Đình Hổ, Tư nghiệp Phạm Đình Thuận và Nguyễn Huy Hựu làm việc không hiệp nhau. Vua nghe biết, dụ bộ Lễ rằng : “Thành Quân quán là nơi đầu cho phong hóa, mô phạm quan hệ đều ở đó cả. Nhà nước đặt ra tế tửu, tư nghiệp cốt là để dìu dắt sĩ tử mở rộng văn trị, thế mà bọn kia nhiều việc lủng củng, dạy dỗ thưa thớt, nhân tài ít được tiến ích, thực phụ lòng ta. Hạ lệnh chúng tâu thật minh bạch !“. Đến khi sớ dâng lên để luận tội, Hổ lại nói chêm rằng : “Học thức thô sơ, khoa mục không cao, vẫn bị bạn đồng nghiệp trêu chọc. Nay tuổi già mờ tối, ý nghĩa sách vở ngày một quên lẫn, sợ sức trái với lòng, chỉ thêm tội lỗi, xin từ việc Giám về hầu ở bộ“. Vua dụ rằng : “Phạm Đình Hổ xuất thân học trò, trẫm thấy văn học tài giỏi, cho nên cất nhắc vượt bậc. Phạm Đình Thuận và Nguyễn Huy Hựu đều là khoa bảng xuất thân, làm việc lâu ngày, giao cho chức trách lo việc giáo dục, thế mà không biết kính mến nhau, gắng gỏi cho xứng chức vụ, lại lấy ranh giới coi nhau đến nỗi chẳng để tâm vào chức vụ, tư cách làm thầy như thế thì học trò biết nhìn vào đâu ? Nay sức hỏi tâu đáp thì Hổ còn lấy việc bị đồng nghiệp trêu chọc mà tự thác, Thuân và Hựu thì đều nói hàm hồ, đều không phải cả. Đáng lẽ cần giao cho bộ nghiêm bàn, nhưng nghĩ là do mờ tối, hãy tạm trừng trị qua loa. Vả chăng lời Hổ cũng thành khẩn, y lại là người ngay thẳng, nếu cho làm việc quan thì khó thành hiệu. Vậy chuẩn cho thôi việc Giám, vẫn lui về nguyên hàm Hàn Lâm viện Thừa chỉ, giáng hai cấp, bọn Thuận và Hựu cũng giáng hai cấp“.

Trong Quốc sử di biên có chép rằng Phạm Đình Hổ là người ương bướng nên gây ra một số tai tiếng sau :

◆ Thự Tế tửu Phạm Đình Hổ xin từ chức, Hổ là người trực tính, giáo pháp nghiêm cẩn, học trò nếu trước đã bái sư người khác mà nay đến xin học đều không cho nhập môn. Bấy giờ đang ở Giám, có vị công tử ra xin học, ông rút guốc ném. Vị kia cãi lại : “Nếu đánh roi thì còn là hình phạt trong khi dạy học, nay thầy lấy guốc ném tôi là thể thống gì ?“. Liền lấy guốc của mình ném lại Hổ, rồi nói tiếp : “Thầy không phải bậc đại khoa, không đủ làm mực thước dạy người“. Hổ thẹn quá, dâng biểu lên xin về Bắc Thành dưỡng bệnh, vua ban cho 100 quan tiền.

◆ Khi Hổ ở Bắc Thành, gặp kỳ thi Hương, con ông ta làm văn hộ người khác, việc vỡ lở, bị giáo thụ Hoài Đức nọc ra đánh roi. Hổ giận mắng : “Ta hận nỗi không làm được đại quan thôi, chứ còn như đám giáo thụ kia thì môn đồ ta có khối“. Người đời cho là ông quá quắt.

◆ Có viên Cẩm Y vệ giở trò vòi tiền nhà Hổ không được, liền ra đường nói hỗn, bị Hổ đánh cho chảy máu. Viên Cẩm Y ngã lăn ra đất, Hổ liền lấy nồi đồng treo vào người vu cho tội ăn trộm giữa ban ngày, làm bản cáo trạng tố lên Hình tào Nghi. Có lệnh xuống, sai truyền Tri phủ Diễm xét án. Diễm đến xử, chỉ bắt tội Hổ khi quân, nói rằng : “Hoàng thượng nhiều lần hạ chiếu triệu ông, ông lấy cớ vì bị bệnh yếu để từ chối. Thế mà nay đang bệnh nặng, ông lại còn đánh ngã bất tỉnh được người khỏe mạnh, thế thì ai là kẻ khỏe đây ?“. Hổ giận và đuối lý, đập đầu xuống bàn. Diễm bật cười nói : “Dù ông có tháo khăn mà đập vỡ đầu cũng chả vu được cho ta cái tội bức tử, huống hồ giờ đầu ông vẫn còn quấn khăn thì đập vào bàn cũng phương hại được nỗi gì“. Rồi hạ lệnh bắt trói viên Cẩm Y cùng chứng cứ, lập án trạng xong, bảo với Hổ : “Ông có quan phẩm, lại được hoàng thượng trọng dụng, hình tào Bắc Thành không dám xét xử, cần chờ làm sớ tâu lên để định đoạt, sự thể phải như vậy“. Hổ sợ, cố xin giảng hòa [với viên Cẩm Y], nên được miễn thứ. Khi Hổ được phục chức, thường qua lại tự do ở công đường lục bộ [2], ngự sử đề tấu việc đó lên với vua. Vua tha cho, miễn nghị tội và nói : “Hiểu biết, rèn luyện rồi du chơi, nghỉ ngơi ; đấy vốn là bản sắc của kẻ thức giả” . Có viên nhậm tử nọ ở Bối Khê từng chê Hổ rằng : “Ông nổi tiếng là kẻ có văn học, được hoàng thượng trọng dụng, thế mà ngôn động lại sai trái. Bị trong triều ngoài nội đàm tiếu, chỉ riêng ông là không biết hối chăng ?“.

Trên đây là phần trả lời của mình, có thể còn có thiếu sót, mong mọi người bỏ qua và góp ý !

Quốc-anh Nguyễn-văn-Hiệu

❀ ❀ ❀ ❀ ❀

[1] Chức vụ về nghi lễ triều đình cũng là chức vụ dạy học tại Quốc Tử giám ngày trước, coi như vị “hiệu trưởng” của trường này.

[2] Theo phép tắc của nhà Nguyễn, quan lại các cấp nếu không có phận sự thì không được phép đi lại tự tiện ở công đường các bộ.

Advertisements
Categories: ❀❀ Nhân vật chí | Nhãn: | Bạn nghĩ gì về bài viết này?

Điều hướng bài viết

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

Tạo một website miễn phí hoặc 1 blog với WordPress.com.

%d bloggers like this: