Posts Tagged With: 桑滄偶錄

Ông Vũ Sưởng


Trong năm Cảnh Hưng, hoàng thái tử bị phế, phải giam ở dinh viên nội thần Thiều quận công. Trúng thức Vũ Sưởng là chắt cụ thám hoa Vũ Thành, hậm hực đau đớn, bèn rủ họp bọn nghĩa sĩ mưu toan phản chính. Việc bại lộ, bị đem hành hình ở bến Đông. Những người thân thuộc và bạn bè đều phải nín hơi không dám đến thăm hỏi. Duy có giám sinh Nguyễn Liên người làng Bỉ Khê huyện Lương Tài đem rượu đến cùng ông Sưởng quyết biệt. Ông uống say, rồi làm bài thơ tặng Liên, có câu rằng : “Nhất thân tự nhậm cương thường trọng”. Nguyễn Liên lo việc tang chu tất.

Năm Đinh Mùi, niên hiệu Chiêu Thống, ông được truy tặng tước vương và đứa con nuôi tên Hiệu được phong quan, triều đình còn bàn lập đền để tinh biểu. Năm Kỷ Dậu đổi ngôi vua, Hiệu theo vua cũ sang Yên Kinh rồi mất ở đấy, có đứa tớ đem tin về.

【Phạm Đình Hổ, Nguyễn Án. «Tang thương ngẫu lục»】

Advertisements
Categories: ♥♥ Văn chương chí | Nhãn: | Bạn nghĩ gì về bài viết này?

Ông Bùi Thế Vinh


Cụ ngoại bảy đời của tôi là Bùi Thế Vinh, đỗ tiến sĩ khoảng năm Diên Thành, quan hàm Tự Khanh. Khi nhà Mạc mất ngôi thì ông lui về quê, rồi cùng ông Đỗ Uông làng Đoàn Tùng, ông Nhữ Công Tông làng Nhữ Xá đều được vời ra làm quan nữa, nhưng riêng ông Bùi Thế Vinh lấy dao con rạch đầu gối cáo bệnh không chịu ra. Nhân lúc ấy có bà Thường Quốc phu nhân tự thắt cổ tuẫn tiết. Hai người đều được khen ngợi, nhân có câu ngạn “Con dao Đông Luân, dây thừng phu nhân”.

Loài chi mày Thượng Thông, Thượng Nhữ,
Những dơ tuồng tặc tử gian thần.
Nào dao lá trúc Đông Luân,
Nào thừng tiết nghĩa phu nhân kia là.

【Phạm Đình Hổ, Nguyễn Án. «Tang thương ngẫu lục»】

Categories: ♥♥ Văn chương chí | Nhãn: | Bạn nghĩ gì về bài viết này?

Hang núi


Hồi chinh phạt miền Nam, mấy người lính đi xuyên rừng thì gặp một cái hang. Vào xem, ban đầu thấy tối đen, nhưng sau rạng dần. Có thể trông rõ được hết, một chốc thấy trong đó có cư dân, tiếng nói ríu rít không sao hiểu nổi. Bọn lính đói quá phải cướp lấy miếng ăn, những người kia tan chạy như chim, nhưng lát sau họ tụ lại rất đông. Bọn lính sợ phải ra, dùng những tên nhọn vừa đi vừa bắn lại. Về thuật cho mọi người, lại kéo đến xem thì chẳng thấy gì cả.

【Phạm Đình Hổ, Nguyễn Án. «Tang thương ngẫu lục»】

Categories: ♥♥ Văn chương chí | Nhãn: | Bạn nghĩ gì về bài viết này?

Đứa con đen


Người gái phố Lai Trào trấn Hoa Dương lấy người lái buôn nước tây đen. Sau người ấy về nước, nàng hỏi kỳ tái ngộ thì y nói : “Hễ ba năm không thấy sang thì cứ đi lấy chồng khác”.

Qua kỳ hạn thì nàng cải giá, làm bạn với người tên Mỗ, sinh được một đứa giai có da dẻ đen hệt chồng cũ. Toan vứt đi, hỏi có người biết mách cho : “Đấy là dư khí còn vương lại, nên rợ Hồ mới có tục rửa ruột. Không sao đâu !”.

Khi người lái buôn sang tìm vợ, thấy đứa con bèn kiện để đòi. Quan xử đứa con về người lái buôn, còn người vợ vẫn thuộc về Mỗ. Sau nàng sinh mấy đứa nữa, thì đều chẳng khác người thường.

【Phạm Đình Hổ, Nguyễn Án. «Tang thương ngẫu lục»】

Categories: ♥♥ Văn chương chí | Nhãn: | Bạn nghĩ gì về bài viết này?

Ông Đỗ Uông


Đời Mạc có ông Đỗ Uông người làng Đoàn Tùng, khi chưa đỗ, từ kinh về ngang huyện tôi. Trời đã tối, đường thì vắng tanh không có ai qua lại. Chợt trong đền Thì Cử có mấy chục quân kị kéo ra, đuổi theo sau ông.

Ông đi gấp, qua làng Hoạch Trạch thì gọi to : “Bác Hoạch Trạch ơi, cứu tôi với !”. Trong đền im lặng. Đến đền làng Minh Luân cũng gọi như vậy, thần đền đáp : “Em với bác Thì Cử sẵn tình cùng huyện, chẳng tiện ra giúp ông anh được. Ông anh nên cầu bác La Xá vậy”. Ông theo lời, đến La Xá quả có mấy trăm quân giáp trụ theo lời gọi mà xông ra, quân địch sợ phải lui.

Về làng Đoàn Tùng, ông đốt hương hành lễ giữa sân, biên một đạo sớ đem việc ấy tâu lên thượng đế. Sớ chưa đốt xong đã thấy giời nổi cơn sấm sét dữ dội, mưa xuống như dốc chĩnh nước. Đến sáng nghe đồn rằng, đền Thì Cử đã bị sét đánh tan hoang rồi. Ông mừng thầm.

Tự tin cậy, sau ông thi đỗ bảng nhãn, sang đời Lê quan làm đến thượng thư, sắc phong phúc thần.

【Phạm Đình Hổ, Nguyễn Án. «Tang thương ngẫu lục»】

Categories: ♥♥ Văn chương chí | Nhãn: | Bạn nghĩ gì về bài viết này?

Ông Lê Anh Tuấn


Ông Lê Anh Tuấn khi cầm quyền chính trị nước, bà phu nhân từ làng Thanh Mai lên kinh, lúc ngang qua làng Đắc Sở thì ngủ trọ ở một nhà cạnh đền tướng quân Lý Phục Man. Nằm mơ thấy tiếng quân hầu dẹp đường, rồi có người nói là bà phu nhân của Lý tướng quân đến thăm. Khi ngồi chơi, Lý phu nhân nói : “Phu nhân với tôi là chỗ quen biết, muốn xin một điều, mong quý phu nhân y cho”. Bà xin vâng.

Lý phu nhân tiếp : “Nhờ phu nhân nói hộ với tướng công rằng, nhà cũ của chúng tôi đã nát lắm rồi, xin lưu ý cho”. Bà hỏi duyên cớ, Lý phu nhân bảo : “Ông Lê Anh Vũ triều trước và ông Lê Anh Tuấn bây giờ đều là hậu thân của tướng quân tôi, quý phu nhân quên rồi ư ?”. Lê phu nhân vâng lời rồi bừng tỉnh, đến kinh thuật lại cho ông nhà. Ông tự bỏ tiền ra tu sửa đền ấy, nay đền hãy còn.

【Phạm Đình Hổ, Nguyễn Án. «Tang thương ngẫu lục»】

Categories: ♥♥ Văn chương chí | Nhãn: | Bạn nghĩ gì về bài viết này?

Bác nông phu ở Yên Mô


Ông Ninh lại kể tiếp truyện sau :

Cũng năm ấy, ở Yên Mô (một thôn nhỏ trong vùng) có một nông phu nghèo đói phải đi ăn xin ở bãi tha ma. Tối đến, cùng một bạn hành khất phải nằm ngủ trong một cái quán bỏ không ven đường cái. Đêm càng khuya thì bụng càng đói, trằn trọc mãi chẳng ngủ được, trông ra chỉ thấy bóng giăng mập mờ ngoài đường. Thình lình có xe ngựa kéo qua, đông như đàn cá nối đuôi, hai gã nhìn nhau hãi quá vội chui tuột xuống gậm, đu mình trên sàn mà nín thinh không dám thở. Một lúc nữa lại thấy trống chiêng cờ quạt rước một chiếc kiệu bát cống, đem đặt ở trước quán, rồi chiêng trống tạm yên, phu lính dừng chân. Trên kiệu có tiếng truyền xã lệnh ra hỏi, sĩ tốt dạ ran như sấm. Lâu sau, thấy một người đội mũ phốc đầu mặc áo thụng ra quỳ trước kiệu mà trình to rằng : “Thưa tôi là xã lệnh xin yết kiến”.

Bác nông phu nấp dưới sàn đánh mắt nhìn ra, thấy người đương quỳ ấy giống hệt pho tượng thành hoàng vẫn thờ ở đình làng. Trong kiệu hắt ra tiếng nói : “Sổ lính làm xong chưa ?”. Xã lệnh cúi đầu thưa : “Thôn tôi đã nhỏ còn nghèo, lại mới gặp họa loạn, dân tình chạy hết rồi, chưa được bao đứa về, nên chưa thể bắt đinh ngay được”. Từ kiệu lại có tiếng quát to : “Ta phụng mệnh đi điểm lính, có lệnh xuống đã lâu. Bay còn lựa lời quanh co nói khéo, thực đáng trị tội theo quân pháp”. Tức thì có mấy ông mặc triều phục đứng quanh kiệu quỳ xuống xin hộ rằng : “Vị thần này vốn tính minh mẫn, trung trực, đã được thượng đế để ý chọn lựa, hãy nên rộng tha cho”. Rồi lấy khuỷu tay huých viên xã lệnh bảo phải dâng sổ ngay. Xã lệnh bất đắc dĩ phải kể hai người trong thôn : Một là bác nông phu đương nấp trong quán, còn người nữa cũng là hạng nghèo khốn không nơi nương tựa ở làng. Sổ dâng lên, vị ngồi trong kiệu sai các thuộc chức kiểm nhận, rồi nổi trống kéo đi. Vừa hay, gà đã gáy sáng.

Bác nông phu sợ toát mồ hôi, cùng người bạn lúm khúm ở gậm sàn bò ra, nhưng cũng vui lòng vì nghe tin sắp được thoát nơi bể khổ, bèn đi gõ cửa các nhà trong thôn xin một bữa no say rồi chết, người trong thôn cũng sẵn lòng cho. Quả nhiên cách mấy hôm, bác ta ốm chết, và người cùng có tên trong sổ lính hôm ấy cũng chết.

【Phạm Đình Hổ, Nguyễn Án. «Tang thương ngẫu lục»】

Categories: ♥♥ Văn chương chí | Nhãn: | Bạn nghĩ gì về bài viết này?

Bác nông phu ở Như Kinh


Năm Kỷ Dậu trước, loạn lạc vừa yên thì dịch tả phát sinh dữ dội. Ban ngày thường trông thấy ma, đâu đâu cũng nghe những tiếng khóc rên. Bạn tôi là ông Ninh Quý Hoằng quê ở Côi Trì, kể cho tôi rằng :

Làng Như Kinh có người nông phu ra đồng kiếm củi, gặp một toán quân rất đông kéo đến, vội vứt gánh củi đứng nép bên đường. Liếc trông một người lính cầm kiếm đi trước, đầu đội khăn đỏ (hồi đó thường gọi khăn mào gà), nhìn kỹ thì hóa ra người bạn cũ của mình.

Người lính cũng thấy bác nông phu, mừng lắm chạy lại chào hỏi và vội tháo chiếc khăn đỏ quàng cho, đoạn dắt vào quán thết rượu. Trong quán có rượu thịt nhiều lắm, cứ ăn tùy thích, nhà chủ không phàn nàn gì cả.

Lúc ấy trời làm đói kém, bác nông phu đang thiếu ăn, nay được bạn mời thì thỏa sức ăn uống no say. Vừa xong bữa đã nghe tiếng xe ngựa kéo đến ầm ầm, cậu lính vội giật lấy chiếc khăn đỏ chạy ra. Bác nông phu ngồi trơ nhân mộc giữa quán. Mọi người trông thấy, ngờ là thần ôn dịch, bèn bắt giữ lại. Bác ta cứ thực tình kể lại đầu đuôi cớ sự và dẫn chủ quán ra xem chỗ đặt gánh củi bên đường. Quả nhiên, nhà chủ thấy gánh củi còn nguyên, mới thả cho về.

【Phạm Đình Hổ, Nguyễn Án. «Tang thương ngẫu lục»】

Categories: ♥♥ Văn chương chí | Nhãn: | Bạn nghĩ gì về bài viết này?

Ông Vũ Trấn


Ông Vũ Trấn là người làng Đôn Thư huyện Thanh Oai, thuở nhỏ ưa buông thả không chịu ràng buộc. Khi đến trọ học ở làng Thiết Ứng huyện Đông Ngàn, cổng làng có cái miếu yêu tinh thiêng lắm, thế mà ông thường khinh nhờn. Có đêm ngồi học, thấy một người gái bận áo lụa mộc quần đen rón rén xấn lại, ngồi cạnh bàn. Ông cho là hạng lẳng lơ, cầm bút viết đùa ở khoảng không hai chữ “tróc phọc” rồi ôm lấy. Vừa ôm thì vụt đã chẳng thấy gì, nhưng buông tay thì ả lại ngồi đấy, bấy giờ mới hay nó là yêu nữ. Ả lặng im hồi lâu, không thể đi được, bèn van ông tha cho, ông không chịu. Gà gáy rồi, ả than rằng : “Âm dương khác nẻo, sau phải bức bách nhau làm vậy. Ông há không nghe truyện đốt soi sừng tê ở Ngưu Chử ư ?”. Ông hứa thả, rồi hỏi tiền trình của mình, thì ả nói : “Để lộ cơ giời là tội không nhỏ đâu, nhưng với ông thì tôi chẳng dám giấu. Ông sau sẽ thăng đến lưỡng quốc Đông Các, mong đừng quên tôi”. Ông ưng bụng rồi đề vào khoảng không một chữ “giải”, tức thì ả biến mất. Một chốc có sấm mưa giật đùng đùng, rồi nghe người ta kháo là miếu yêu bị sét đánh nát rồi.

Sau ông thi đỗ tiến sĩ khoa Giáp Thìn niên hiệu Bảo Thái, thi Đông Các cũng trúng cách. Khi phụng mệnh đi sứ Trung Hoa, gặp kỳ Đông Các ứng chế cũng trúng cách. Cảm lời linh nghiệm, hễ bữa ăn là ông xắp đũa bát khấn mời. Đứng trong triều, ông vẫn giữ mực thẳng thắn không kiêng sợ kẻ quyền thế. Khoảng năm Cảnh Hưng làm quan đến Ngự Sử đài Đô ngự sử. Lúc ấy có chức Thự phủ Luyện quận công Đỗ Thế Giai là bầy tôi cũ từ khi chúa chưa lên ngôi nên được nhà chúa yêu lắm, cầm quyền cũng có vẻ chuyên quyết. Thế mà ông xin chém đầu viên ấy, chúa khen là người thẳng. Khi về trí sĩ được thăng chức thượng thư. Con gái ông gả cho con giai ông Tô Thế Huy người làng Bình Đăng, mới ăn hỏi xong thì đứa con giai ấy chết, con ông phải về nhà họ Tô chịu tang. Sau bà mẹ là Mỗ phu nhân thương vì còn son, ép tái giá, nó bảo : “Thờ một [chồng] cho trọn đời là đạo của đàn bà, sao con còn dám nghĩ đến sự gì nữa ?”. Mẹ chồng là Mỗ phu nhân lại khuyên, nhưng nó thề không vâng, rồi cứ ở nhà chồng cho đến khi chết già.

【Phạm Đình Hổ, Nguyễn Án. «Tang thương ngẫu lục»】

Categories: ♥♥ Văn chương chí | Nhãn: | Bạn nghĩ gì về bài viết này?

Ông sấm


Một người giàu tên Mỗ ở làng Như Phượng huyện Văn Giang hay đi buôn bán ngoài bể khơi. Có lần bị sóng gió đánh đắm thuyền, giạt vào một cái đảo toàn người đen xấu, ăn mặc cấy cày cũng giống như người đời. Mỗ ở đấy làm mướn mười năm, một hôm người trên đảo bảo : “Anh có muốn về thì theo tôi”. Đoạn, hắn trao cho nắm một đầu thừng, bảo giắm mắt lại, rồi hắn nhảy vút lên giời. Bên tai, Mỗ nghe thấy tiếng sấm ù ù. Được lát thì thừng đứt, Mỗ lăn xuống đất, trông ra là cổng làng.

Mỗ về đến nhà thì hình dạng đã đổi khác, người nhà không sao nhận ra được, thuật lại việc cũ thì họ mới tin. Nay con cháu đều đen nhẻm, người ta gọi là họ nhà sấm.

【Phạm Đình Hổ, Nguyễn Án. «Tang thương ngẫu lục»】

Categories: ♥♥ Văn chương chí | Nhãn: | Bạn nghĩ gì về bài viết này?

Tạo một website miễn phí hoặc 1 blog với WordPress.com.

%d bloggers like this: